Venezuela müdahalesinin geri planını anlamak

 Venezuela müdahalesinin geri planını anlamak 

ABD'nin Delta Force aracılığıyla icra ettiği Venezuela operasyonun ayrıntılarını öğrenmemiz uzun zaman alacak. Muhtemelen içerden edindikleri bilgiler operasyonu başarılı kıldı.

Operasyondan çıkarılacak birkaç ders ama önce nedenini doğru kavramak gerekiyor.

Esasında bir süre önce yayımlanan Ulusal Güvenlik Strateji belgesi ki yeni Monroe doktrini olarak nitelendirilmişti, meseleyi kavramamıza yardım ediyor. Belge ABD'nin kendi kıtasında hegemonyasını kuracağını açıklıyor. Avrupa'nın yükünden kurtuluyor. Ortadoğu'da İsrail'i koruyor. Çin ile çatışmadan onu baskılamayı sürdürmeyi arzuluyor. Ukrayna-Rusya Savaşını da bir türlü bitirmek istiyor.

O halde büyük stratejisini şöyle okumak mümkün: Karşısında kendi imparatorluğunu tehdit eden, giderek organize olma arayışı içinde olan Küresel Güney'in gelişmesini ve kurumsallaşmasını geciktirmek ve mümkün olduğu takdirde engellemek. 

Küresel Güney'in oluşumu ABD'yi neden tehdit ediyor?                                                                              Çünkü ABD'nin kurduğu dolar egemenliğini tehlikeye atıyor. Kimi ülkeler ticaretini dolar yerine belirledikleri para birimleriyle yapıyor. Operasyonun hedefi olan Venezuela Çin ile ticaretini dolar kullanmadan yapıyor, petrolün bir kısmını Çin satın alıyor. Venezuela Çin'in verdiği kredileri petrol satarak ödüyor. İran için de benzer bir durum söz konusu. Geçmişte cereyan eden Irak ve Libya müdahalelerinin gerekçesini de aynı bağlamda yani ilgili ülke liderlerinin doları petrole karşı ödeme aracı olmaktan çıkarma arayışında aramak gerekiyor. 

ABD'nin dünya ölçeğinde iki büyük gücü var. Biri yukarda izaha çalıştığım ticari araç olarak doları. İkincisi küresel ölçekte örgütlenmiş askerî gücü. Bu güç kriz bölgelerine kolaylıkla müdahale edebilecek bir avantaj sağlıyor. Elindeki deniz ve hava araçlarıyla istenilen bölgeye kısa sürede güç aktarımı yapabiliyor. Komuta-kontrol sistemleri otonom operasyon yapma imkânı sunuyor. 

Bu iki güç yani ordu ve para birbirine sıkı sıkıya bağlı. Para kaybı ordunun etkinliğini zamanla ortadan kaldırır. Trump'ın daha doğrusu Birleşik Devletler'in müesses nizamının buna tahammülü yok. Zaten ekonomide geriye düşmüş ve trilyon dolarlarca borçlanmış vaziyette. 

Bir diğer önemli konu ise nadir toprak elementleri konusunda Çin'e bağımlılığını ortadan kaldırması gerekiyor. Ukrayna'nın madenlerine el koydu. Gözünü Türkiye'ninkilere dikti. Venezuela bu konuda çok zengin. Trump'ın ülkeyi biz yöneteceğiz demesi bundandır. Grönland bu arayışın bir parçası. 

Başka dersler de var: İç cephenin önemi bir kez daha ortaya çıktı. Ordularla rejimlerin ayakta tutulamayacağı da. İçerde kutuplaşan ülkelerin dış etkiye o ölçüde açık olduğu gerçeği de bir kez daha anlaşıldı. ABD ordusu gelip devlet başkanını götürmüş, muhalefet hemen ve utanmadan "göreve hazırız" açıklaması yapabiliyor. 

Ülkeler bekalarını güvenlik-refah-adalet-özgürlük değerlerini dengeleyerek ve uyumlu bir sosyal yapı üzerine inşa ettikleri siyasal düzenleriyle sağlayabiliyor. Daha ötesi yok. Parti devleti olmak yerine liyakate dayalı kurumlara sahip olmak! Bizim için en önemli ders budur.

Maduro açısından en önemli ders ise amaçlarıyla araçları arasındaki dengeyi kurmakta kaldığı yetersizlik.  

Üzerinde kafa yorulacak çok boyutlu bir konu ama şimdilik bu kadarla yetinelim...

3 Ocak 2026

Ahmet Yavuz 

Yorumlar

  1. Lucius9 Ocak 2026 08:45

    "Ekonomide geriye düşmüş" değil hala dünyanın en büyük ekonomisi. "Nadir toprak elementleri konusunda Çin'e bağımlılığını ortadan kaldırması" ise bu tarz operasyonlarla mümkün olmaz. Nadir toprak elementleri "nadir bulunan element" anlamında değil çıkarması ve işlemesi zor olan elementler. ABD'de şu andaki çalışma ve sosyal güvenlik kanunlarıyla istediği kadar operasyon yapsın yine de Çin'e rakip olamaz.

    YanıtlaSil

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Trajikomik Balyoz kumpası devam ediyor

  Trajikomik Balyoz kumpası devam ediyor Balyoz davası, paralel yürütülen benzer davalarla birlikte bir döneme damgasını vurdu. Davalar, ABD ve AB çevrelerince uzun zamandır seslendirilen, İslamcı, Kürtçü ve kimi liberallerin de yüksek sesle dillendirdiği, ‘askeri vesayet kalkarsa demokrasinin önü açılır’ palavrasının kamuoyunda hayat bulmasına yol açtı. Sayıları binleri bulan Atatürkçü asker ve aydın demir parmaklıklar ardına atıldı. TSK’nın hayati konular (Suriye macerası, Açılım aldatmacası vb.) da bile sesinin kesilmesine, FETÖ’nün ahtapot gibi devleti sarmasına ve nihayetinde demokrasi yerine darbenin gelmesine yol açtı… Hukuksuzluğun zirve yaptığı bu karanlık dönemde hayatını kaybedenler oldu! ABD’nin uluslararası, AKP’nin maddi ve manevi desteğiyle yürütülen ve özünde cumhuriyeti kötürüm etmeyi amaçlayan süreç; Gülen Cemaatinin TSK’dan sonra AKP’yi de hedefine koyması ve 17/25 Aralık operasyonlarıyla bambaşka bir boyuta evrildi. AKP var gücüyle desteklediği bu dava...
Devamı

Machiavelli'nin Prens Kitabından Çıkarılacak Liderlik Dersleri

  Machiavelli'nin Prens Kitabından Çıkarılacak Liderlik Dersleri Eser birçok tartışmayı birlikte getirdiği gibi bazı yanlış anlamalara da yol açmıştır. Prensin gerektiğinde verdiği sözden dönmesini ya da sözünü tutmamasını meşrulaştırma gayretleri ve ‘amaç için her türlü araç mubahtır' yaklaşımı, hakkındaki etik tartışmalarını alevlendirmiştir. Hakkında kesin hükme dönüşen bu konudaki görüşlerin haklılığı geçerli midir? Biraz derinliğine bakalım... Yazar,  Floransa  devlet hizmetinde uzun yıllar bulunduktan sonra iç iktidar oyunlarının bir sonucu olarak görevden alınmış, işkencelerden geçmiş, köşesine çekilmek zorunda bırakılmış ama boş oturmayarak 1532’de yayımlanan Prens  adlı eseri ( Anahtar Kitaplar , İtalyancadan çeviren: Nazım Güvenç, 5. baskı, 2008) kaleme almıştır. Daha başkalarını da... Onun bu tavrı, en başta adanmışlığına vurguyu gerekli kılmaktadır: İtalya'nın birliğine ve Floransa'nın ayağa kaldırılmasına... Bunun yolu da iktidarı...
Devamı

Liderlik ve strateji üzerine

  Liderlik ve strateji üzerine Birbirinin ayrılmaz parçası olarak görülen bu iki konu bir yazının konusu yapılmıştır. Amaç, okuru derinliğine bilgilendirmek yerine konunun boyutlarını kavramalarına yardımcı olmaktır. LİDERLİK Liderlik üzerine yazılmış çok sayıda değerli eser mevcuttur. Bu eserlerin bir kısmı teoriktir, bir kısmı pratiğe yöneliktir. Özellikle biyografiler, anılar, liderlerin kendi yazdıkları ve kendi mücadelelerini anlattıkları ikinci grubun ürünleridir. Konuyu kuramsal olarak ele alan birçok yapıt vardır: Acar Baltaş ’ın Türk Kültüründe Liderlik, Ekip Çalışması ve Liderlik, Bir Yolculuk Olarak Liderlik ;   John Adair ’in Etkili Stratejik Liderlik, Bir Lider Nasıl Yetişir ; Kevin Murray ’ın Karizmatik Liderlik ; Uğur Zel ’in Kişilik ve Liderlik kitabı. Henry Kissinger ’in Liderlik kitabı hem teorik hem de altı liderin analizini içermektedir. Mustafa Kemal Atatürk ’ün Nutuk ’u liderlik ve strateji incelemesi yapanlar için özel bir yer tutmaktadır...
Devamı